Zielonki: kotły 3. i 4. klasy nielegalne od 2027

Do granicznej daty z małopolskiej uchwały antysmogowej zostało nieco ponad cztery miesiące. Kotły 3. i 4. klasy trzeba wymienić do końca 2026 roku — od 1 stycznia 2027 korzystanie z nich będzie nielegalne. Gmina Zielonki przypomina o tym teraz, przed startem sezonu grzewczego: kto zacznie załatwiać sprawę w grudniu, ryzykuje, że wejdzie w zimę z piecem, którego już nie wolno używać.

Terminu nie należy mylić z wcześniejszym etapem uchwały. Kotły bezklasowe, czyli tzw. kopciuchy, są niezgodne z przepisami już dziś — nowy termin dotyczy urządzeń o klasę czy dwie lepszych, które przez lata mieściły się w normie.

Kogo to dotyczy i jak sprawdzić swój kocioł

Klasy kotła nie da się ocenić „na oko” — wskazuje ją dokumentacja techniczna urządzenia i jego tabliczka znamionowa. Kto nie ma pewności, co stoi w kotłowni, może to skonsultować z gminnym ekodoradcą (kontakt niżej).

Zgodnie z uchwałą od 1 stycznia 2027 dopuszczalny jest kocioł co najmniej 5. klasy. Jako dozwolone rozwiązania gmina wymienia m.in. kotły gazowe, pompy ciepła i ekologiczne kotły na biomasę. Osobne wymogi obejmują paliwo i kominki: drewno oraz biomasa muszą mieć wilgotność poniżej 20 proc., a kominki spełniać wymagania ekoprojektu.

Co znaczy „nielegalne”

Źródła ciepła kontrolują strażnicy miejscy i gminni, a mieszkaniec musi okazać dokumenty potwierdzające, że urządzenie i paliwo spełniają wymogi. Za naruszenie — używanie niedozwolonego źródła, spalanie odpadów, brak dokumentów — grozi mandat do 500 zł. Przy powtarzających się naruszeniach sprawa trafia do sądu: grzywna sięga wtedy 5 tys. zł, może zapaść decyzja nakazująca wymianę pieca, a kara może być nakładana przy każdym kolejnym stwierdzeniu naruszenia.

W tle jest to, czym oddychają sąsiedzi. Stare piece emitują pyły zawieszone PM10 i PM2,5, dwutlenek siarki oraz benzo(a)piren — zagrożenie przede wszystkim dla dzieci, seniorów i osób z chorobami układu oddechowego i krążenia.

Dofinansowanie i formalności po wymianie

Wymiany źródła ciepła nie trzeba finansować wyłącznie z własnej kieszeni. Urząd odsyła mieszkańców do programu Czyste Powietrze, a obok niego funkcjonują programy samorządowe — wysokość wsparcia zależy od wybranej ścieżki i sytuacji wnioskodawcy, więc kwoty warto potwierdzić przed złożeniem dokumentów.

Od tego jest ekodoradca: w każdej gminie pomaga nieodpłatnie dobrać program i wypełnić wniosek. Po wymianie kotła trzeba jeszcze złożyć nową deklarację w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków — online przez platformę CEEB albo papierowo w urzędzie gminy. W budynkach wielolokalowych zmianę zgłasza administrator.

W gminie Zielonki po informację można się zgłosić do głównego ekodoradcy Grzegorza Pikula (grzegorz.pikul@zielonki.pl, tel. 12 410 38 38) lub ekodoradczyni Zofii Biercy (zofia.bierca@zielonki.pl, tel. 12 410 38 39). Gmina prowadzi też serwis poświęcony tematowi: eko-zielonki.pl. Szczegóły w komunikacie urzędu.